काठमाडौं । भारतीय पौराणिक कथामा आधारित बलिउड फिल्म ‘रामायण’ले प्रदर्शनको आठ दिनमै विश्वभरबाट एक हजार करोड भारतीय रुपैयाँभन्दा बढी कमाइ गरेको छ । नितेश तिवारीको निर्देशन तथा रणवीर कपुर र यशको मुख्य भूमिका रहेको फिल्मको यो व्यावसायिक सफलतालाई केवल स्टार कलाकारको लोकप्रियतासँग जोडेर हेर्न पर्याप्त हुँदैन ।
यसले भारतीय सिनेमा बजारमा धार्मिक तथा सांस्कृतिक कथावस्तु, भव्य दृश्य प्रस्तुति र अन्तर्राष्ट्रिय बजारको सम्भावनालाई समेत उजागर गरेको छ । फिल्मले आठ दिनमा विश्वभरबाट १ हजार ३३ करोड ५५ लाख भारतीय रुपैयाँ कमाएको छ । यसमध्ये भारतबाट ६७५ करोड ५ लाख र भारतबाहिरबाट ३५८ करोड ५० लाख रुपैयाँ संकलन भएको छ । कुल कमाइमा भारतबाहिरको बजारको हिस्सा पनि उल्लेखनीय देखिन्छ । यसले भारतीय फिल्मको अन्तर्राष्ट्रिय दर्शक विस्तारमा पौराणिक कथावस्तुको सम्भावना कति ठूलो हुन सक्छ भन्ने संकेत गर्छ ।
प्रदर्शनको पहिलो दिन भारतमा ६४ करोड ८५ लाख रुपैयाँ खुद कमाइ गरेको फिल्मले पाँचौँ दिन १०७ करोड ५० लाख रुपैयाँ कमाएको थियो । तर आठौँ दिन दैनिक कमाइ २४.३ प्रतिशतले घटेर ५३ करोड ५० लाख रुपैयाँमा झरेको छ । यसलाई प्रारम्भिक उत्साहपछि व्यापारमा आएको स्वाभाविक उतारचढावका रूपमा बुझ्न सकिन्छ । यद्यपि आठौँ दिनसम्मको समग्र कमाइले फिल्मप्रति दर्शकको आकर्षण कायम रहेको देखाउँछ ।
‘रामायण’को सफलतामा यसको कथावस्तु पनि महत्वपूर्ण पक्ष हो । रामायण भारतीय उपमहाद्वीपको धार्मिक, सांस्कृतिक र साहित्यिक चेतनासँग गहिरो रूपमा जोडिएको महाकाव्य हो । भगवान् राम, रावण, सीता र अन्य पात्रसँग परिचित दर्शकका लागि यसको कथा नयाँ होइन। तर परिचित कथालाई आधुनिक प्रविधि, भव्य दृश्य, नयाँ कलाकार र समकालीन सिनेमाको भाषामा प्रस्तुत गर्नु फिल्म निर्माताका लागि चुनौतीपूर्ण काम हो। यही चुनौतीलाई व्यावसायिक अवसरमा बदल्ने प्रयास फिल्ममा देखिन्छ ।
रणवीर कपुरले भगवान् राम र यशले रावणको भूमिका निर्वाह गरेका छन्। यी दुई कलाकारको फरक अभिनय छवि र ठूलो प्रशंसक समूहले फिल्मप्रति दर्शकको चासो बढाउन भूमिका खेलेको देखिन्छ। साई पल्लवी, सन्नी देओल, रवि दुबे र लारा दत्ताजस्ता कलाकारको उपस्थितिले पनि फिल्मको आकर्षण विस्तार गरेको छ। विशेषगरी राम र रावणजस्ता स्थापित पात्रलाई पर्दामा कसरी प्रस्तुत गरिएको छ भन्ने विषय दर्शकको चासो र बहसको केन्द्र बन्नु स्वाभाविक हो।
भाषागत बजारमा पनि फिल्मको व्यापार उल्लेखनीय छ। भारतमा हिन्दी संस्करणबाट मात्रै ४३७ करोड रुपैयाँ कमाइ भएको छ। कन्नडबाट ४८ करोड ९५ लाख, तेलुगुबाट ३८ करोड ५ लाख, तमिलबाट २२ करोड १५ लाख र मलयालमबाट १८ करोड ४५ लाख रुपैयाँ संकलन भएको विवरण छ। हिन्दी संस्करणको बलियो उपस्थितिसँगै अन्य भाषामा भएको व्यापारले फिल्मको बजार विस्तारमा बहुभाषिक प्रदर्शनको महत्व देखाउँछ।
यद्यपि कुनै पनि फिल्मको व्यावसायिक सफलतालाई केवल कमाइका आधारमा मूल्यांकन गर्नु पर्याप्त हुँदैन। ‘रामायण’जस्तो धार्मिक तथा सांस्कृतिक महाकाव्यमा आधारित फिल्मका लागि कथाको मौलिकता, पात्रको चरित्रचित्रण, सांस्कृतिक संवेदनशीलता र दृश्य प्रभाव पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण हुन्छन्। पौराणिक पात्रलाई आधुनिक सिनेमाको माध्यमबाट प्रस्तुत गर्दा दर्शकको आस्था र सिर्जनात्मक स्वतन्त्रताबीच सन्तुलन कायम गर्नु निर्माताका लागि मुख्य चुनौती हुन सक्छ ।
समग्रमा ‘रामायण’को आठ दिनको व्यापारले भारतीय फिल्म उद्योगमा पौराणिक कथामा आधारित ठूला बजेटका चलचित्रप्रतिको बजार सम्भावना देखाएको छ । तर प्रारम्भिक कमाइले मात्र फिल्मको दीर्घकालीन सफलता निर्धारण गर्दैन। आगामी दिनमा दर्शकको प्रतिक्रिया, व्यापारको निरन्तरता र फिल्मले निर्माण गर्ने सांस्कृतिक प्रभावले यसको वास्तविक उपलब्धि तय गर्नेछ।





















